Çocuklarda Kandidiyaz: Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

25 Nisan 2021
Oral kandidiyaz (pamukçuk), yenidoğanlarda sık görülen bir mantar enfeksiyonudur. Vakaların çoğu zararsızdır ve ciddi değildir.

Çocuklarda oral kandidiyaz – veya pamukçuk – en yaygın olanı Candida Albicans olan Candida mantar türlerinin aşırı büyümesi nedeniyle ağız boşluğunun yaygın bir fırsatçı enfeksiyonudur. Görülme sıklığı yaşa ve bazı hazırlayıcı faktörlere göre değişir. En sık 6 aylıktan küçük bebekleri ve yenidoğanları etkiler.

Çocuklarda oral kandidiyaz nedenleri

Bazı mikroorganizmalar (bakteri, mantarlar vb.) vücutta düzenli olarak yaşar. Bazıları zararsızdır, ancak diğerleri bir enfeksiyonu tetikleyebilir.

Çocukların ve bebeklerin bağışıklık sistemi henüz tam olarak gelişmediğinden, vücutta düzenli olarak yaşayan mantarların neden olduğu enfeksiyonlara daha yatkındırlar.

Risk faktörleri şunları içerir:

  • Bozulmuş tükürük bezi fonksiyonu
  • İlaçlar (belirli antibiyotikler veya kortikosteroidler)
  • Protezler
  • Yüksek karbonhidrat diyeti
  • Sigara içmek
  • Şeker hastalığı
  • Cushing sendromu
  • Kötü huylu neoplazmalar
  • İmmünsüpresif durumlar, yaşlılar ve yenidoğanlar

Kandidiyazın sınıflandırılması

Candida Albicans mantarı ağız boşluğunda aşırı derecede gelişip çoğaldığında, lezyonlara genellikle “pamukçuk” diyoruz. Dermatolojik terapide ortaya çıkan çalışmalara göre oral kandidiyazın evrime veya konuma göre sınıflandırılması şu şekildedir:

Akut kandidiyaz: Psödomembranöz ve eritemli formlarına ayrılmıştır.
Kronik kandidiyaz: Psödomembranöz, eritemli (atrofik) ve hiperplastik formlar
Açısal keilit: Dudakların köşesinde uçuk olan enfeksiyöz açısal keilit

Uçuk çıkaran kadın

Oral kandidiyaz belirtileri ve bulguları

Candida mantar enfeksiyonlarının tetiklediği klinik tablo diğer sağlık sorunlarına benzer olabilir. Oral pamukçuk belirtileri şunları içerir:

  • Odinofaji (boğaz ağrısı)
  • Disfaji (yutmada ağrı)
  • Ağız kokusu veya tat ve iştah kaybı
  • Lezyonları ovuştururken kanama
  • Dilde ve ağızda beyaz, kadifemsi lezyonlar

Genellikle rahatsızlık veya ciddiyet belirtisi yoktur. Aslında bazı durumlarda hiçbir belirti görülmez ve lezyonlar ağrısızdır.

Çocuklarda kandidiyaz teşhisi

Bir tıp uzmanı, çocuklarda kandidiyaz teşhisini gerçekleştirecektir. Burada uzman, olası yatkınlık faktörlerini ve sağlık geçmişini araştırmak için çocuğu veya anneyi sorgulayacaktır. Hastadaki klinik bulgular, soruların cevaplarını tamamlayacak ve her ikisi de kesin tanı konulmasına katkı sağlayacaktır.

Tanı koyma ve tanımlama anında belirli şüphelerin olduğu durumlarda, doktor mikroskop altında analiz etmek için lezyonu kazıyabilir. Kandidiyazın yemek borusunun bölgelerine yayıldığı daha da ciddi vakalar vardır. Sonuç olarak, doktor onu üreten mikrobu incelemek için etkilenen dokudan bir kültür yapmalıdır.

Tedavi seçenekleri nelerdir?

Çocuklarda kandidiyaz tedavisinin önemli bir kısmı uygun ağız çalkalamadır. Yani sağlığı iyi olan hastalar, altta yatan bir hastalığı olanlara göre daha kolay iyileşeceklerdir.

Antifungaller, kandidiyaz tedavisinde kullanılan ilaçlardır. Ayrıca, spesifik antifungal tipi, vücuttaki lezyonun konumuna (nistatin, klotrimazol, flukonazol, mikonazol, amfoterisin B) bağlı olacaktır.

Çocuklarda hafif oral kandidiyaz vakalarında, doktorlar tabletler, haplar veya kapsüller gibi uygun oral ilaçları reçete ederler. Buna karşılık, Micosis tıp dergisinde yayınlanan araştırmalara göre, çocuklar Candida Albicans‘ın büyümesini azaltan ve enfeksiyonları önleyen yoğurt veya Lactobacillus gibi probiyotik takviyeleri tüketmelidir.

Gelecekteki kandidiyaz oluşumlarını önlemek için ipuçları

Nedeni doğru ve verimli bir şekilde ele alınmadıysa, gelecekteki kandidiyaz tekrarlama olasılığının yüksek olduğunu bilmek önemlidir. Bu nedenle, pamukçuğu tedavi etmenin ve tekrarlayan enfeksiyonları önlemenin en iyi yolu, altta yatan nedeni ele almaktır.

Dilinde kandidiyaz (pamukçuk) olan çocuk

Aşağıdaki önerilerden bazıları, zaman içinde yeni oluşumların önlenmesine yardımcı olur:

  • Uygun ağız hijyenini koruyun: Diş fırçalarını başkalarıyla paylaşmayın ve düzenli olarak değiştirin. Her gün uygun ağız hijyeni uygulayın.
  • Eşyaları dezenfekte edin: Bebekler ve çocuklar tarafından yaygın olarak kullanılan şişeleri, emzikleri ve kapları dezenfekte edin.
  • Ağız durulamaları: Ağız boşluğunun temizliğini sağlamak için ağız durulamaları yapın. Bunu yapmanın seçeneklerinden biri, ılık tuzlu suyla hazırlanan gargaralar kullanmaktır.

Çocuklarda oral kandidiyazın prognozu

Bahsettiğimiz gibi, çocuklarda kandidiyaz semptom veya belirti olmaksızın gelişebilir. Ancak lezyonlar mevcut olduğunda ve tedavi başladığında genellikle 2 hafta içinde geçer. Ancak bağışıklık sistemi zayıflamış çocuklarda tedavi süreçleri daha uzun sürer ve daha fazla bakım gerektirir.

  • Berdicevsky I, Ben-Aryeh H, Szargel R, Gutman D. Oral Candida in children. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1984 Jan;57(1):37-40. doi: 10.1016/0030-4220(84)90257-3. PMID: 6582432.
  • Sharon V, Fazel N. Oral candidiasis and angular cheilitis. Dermatol Ther. 2010 May-Jun;23(3):230-42. doi: 10.1111/j.1529-8019.2010.01320.x. PMID: 20597942.
  • PUERTO, J.L. et al. Candidiasis orofaríngea. Rev Diagn Biol [online]. 2001, vol.50, n.4 [citado  2020-12-01], pp.177-181. Disponible en: . ISSN 0034-7973.
  • Mailänder-Sánchez D, Wagener J, Schaller M. Potential role of probiotic bacteria in the treatment and prevention of localised candidosis. Mycoses. 2012 Jan;55(1):17-26. doi: 10.1111/j.1439-0507.2010.01967.x. Epub 2011 Jun 14. PMID: 21672043.
  • Fang J, Huang B, Ding Z. Efficacy of antifungal drugs in the treatment of oral candidiasis: A Bayesian network meta-analysis. J Prosthet Dent. 2020 Mar 10:S0022-3913(20)30076-7. doi: 10.1016/j.prosdent.2019.12.025. Epub ahead of print. PMID: 32165010.
  • Martins N, Ferreira IC, Barros L, Silva S, Henriques M. Candidiasis: predisposing factors, prevention, diagnosis and alternative treatment. Mycopathologia. 2014 Jun;177(5-6):223-40. doi: 10.1007/s11046-014-9749-1. Epub 2014 May 1. PMID: 24789109.