Çocuklarda Zeka Değerlendirme Testleri

09 Temmuz, 2020
Psikometrik testler entelektüel yetenekleri objektif bir şekilde değerlendirmeye yarar. Bu makalede, çocuklarda zekayı ölçmek söz konusu olduğunda en sık kullanılan testleri inceleyeceğiz.
 

Zeka katsayısı (intelligence quotient – IQ), bir kişinin yaş grubu ile ilgili genel bilişsel yeteneklerinin ölçüm birimidir. Çocuklarda zekayı değerlendirmek için bir çeşit psikometrik testin kullanılması gereklidir. Ancak, bu tek başına yeterli değildir. Zeka değerlendirme için, kapsamlı gözlemin yanı sıra söz konusu çocukla kişisel görüşmeler de yapılmalıdır.

“Zekada değişimi ya da yokluğu pratik yaşam için son derece önemli olan temel bir beceri olduğunu düşünüyoruz. Bu beceri yargıdır, ve aklıselimlik, pratik zeka, inisiyatif, kişinin kendini koşullara uyarlama becerisi olarak da bilinir.”

– Alfred Binet

Çocuklarda zekayı değerlendirmek için testler

TONI-2: Sözel olmayan zeka değerlendirme testi

Toni-2, kişinin soyut figürlerle problemleri çözme yeteneğine dayanarak bilişsel kapasiteyi ölçmeye yarar. Test, 5 ile 85 yaş arasındaki bireyleri değerlendirmek için kullanılabilir.

Bu testin tamamlanması yaklaşık 20 dakika sürer ve özellikle küçük çocukları değerlendirmek için idealdir. Bunun nedeni, testin dil veya majör motor becerilerinin kullanılmasını gerektirmemesidir.

Dahası, testi gerçekleştirmenin iki eşdeğer yolu vardır. Her biri bir öncekinden daha zor olan 55 elementten oluşur. Uzmanlar periyodik değerlendirmeler yapmayı ve sonuçları objektif bir şekilde karşılaştırmayı önerirler.

Bu testte denekler, her mecazi tablodaki soyut figür arasındaki mevcut ilişkiyi tanımlamalıdır. Ayrıca, seçilen seçeneği işaret ederek önerilen alternatifler arasındaki çözümü aramaları gerekir.

 
kitap başında gözlük takan mutlu bebek

Bu nedenle, değerlendiriciler jestler veya kısa sözlü göstergeler yoluyla talimatlar sağlamalıdır. Örneğin, “Bu çizimden hangisi buraya konmalı?” diyebilirler. Test katılımcısı karşılık gelen görüntüyü göstermelidir.

K-BIT: Kaufman Kısa Zeka Testi

Bu testin uygulanması hızlıdır. Aslında, testi bitirmek sadece 15 ila 30 dakika sürer ve kontrol edilmesi de kolaydır. Bu test, entelektüel kapasiteyi ölçerken destek ve yönlendirme sağlar.

Amaç 4-90 yaş arası kişilerde sözel ve sözsüz zekayı değerlendirmektir. Bir yandan, skolastik öğrenmeyle ilgili sözel yetenekleri ölçer. Kelime bilgisine ve sözel kavramların oluşumuna dayalı sonuçlar çıkarır.

Öte yandan sözsüz yetenekleri ve yeni problemleri çözme kapasitesini değerlendirir. Bu, katılımcının ilişkileri ve tam analojileri algılama yeteneğine dayanır. Bu nedenle, iki farklı alt testten oluşur:

  • Kelime testi: Anlamsal kelime hazinesi içeren 45 madde ve tanımları içeren 37 öge.
  • Matrisler: Hem figüratif uyaranlar (kişiler veya nesneler) hem de soyut uyaranlar (geometrik şekiller veya semboller) içeren 48 sözsüz ögeden oluşur.

Bu psikometrik test üç tür zeka katsayısı sunar:

 
  • Sözlü.
  • Sözsüz.
  • Kompozit: Genel test performansı.

WISC-V: Çocuklar için Wechsler Zeka Ölçeği

WISC-V, 6 ve 16 yaşları arasındaki çocuklarda ve gençlerde genel düşünme ve muhakeme yeteneklerini ölçer. Bu test, 10 temel test ve 5 tamamlayıcı testten oluşan genel bir zeka odağına dayanmaktadır. Toplam zeka katsayısının elde edilmesine katkıda bulunan çeşitli kapasiteleri ve yetenekleri değerlendirir.

Bu nedenle, testin ana derecelendirmeleri vardır:

  • Sözlü anlama: Soruları dinlemeyi ve sözlü yanıtlar sunmayı gerektiren faaliyetlerle ölçülmüştür. Alt testler benzerlikleri ve kelimeleri içerir.
  • Görsel-uzamsal işleme: Detaylara dikkat etmeyi ve visuomotor entegrasyonu gerektiren faaliyetlerle elde edilir. Alt testler blok tasarımı ve görsel bulmacaları içerir.
  • Akışkan akıl yürütme: Yeni görevler üstlenmek için zihinsel operasyonların kullanımını gerektiren testlerle değerlendirilir. Bu görevler otomatik olarak gerçekleştirilemez. Alt testler arasında matris mantığı ve ağırlık ölçekleri bulunmaktadır.
  • İşler bellek: Bir etkinliği tamamlamak için öğrenilen bilgileri kullanırken bilginin öğrenilmesini ve saklanmasını gerektiren etkinlikleri kullanır. Alt testler rakam aralığı ve resim taramasını içerir.
  • İşleme hızı: Sembolleri hızlı bir şekilde incelemeyi ve bunlarla ilgili karar vermeyi gerektiren görevlere odaklanır. Alt testler kodlama ve sembol aramayı içerir.
  • Toplam ölçek: On ana testten elde edilen puanların toplamı. Katılımcıların yaş gruplarına göre ve genel düşünme ve akıl yürütme yeteneklerine göre entelektüel kapasitelerini tanımlar.
 
okulda öğrenirken mutlu olan kız çocuğu

Çocuklarda zekayı değerlendirmek için hangi test en iyisidir?

Çocuklarda zekayı değerlendirmek söz konusu olduğunda, en uygun test WISC-V’dir. Bu test daha eksiksiz bilgi sunar ve entelektüel yeteneklere özgüdür.

Bu testler toplam zeka katsayısı sunar. Skor, nüfusun normal dağılım eğrisine göre aşağıdaki gibi kategorize edilir:

  • Son derece yüksek: 130-145.
  • Çok yüksek: 120-129.
  • Ortalamanın üstünde: 110-119.
  • Ortalama: 90-109.
  • Ortalamanın altında: 80-89.
  • Çok düşük: 70-79.
  • Son derece düşük: 69 veya daha az.

Test puanları ayrıca zihinsel engelliliklerin çeşitli düzeylerde tespit edilmesine de olanak tanır:

  • Sınırda entelektüel yetenek: 70 ila 85 arasında.
  • Hafif zihinsel engel: 50 ila 69 arasında.
  • Orta derecede zihinsel engel: 35 ila 49 arasında.
  • Şiddetli zihinsel engel: 20 ila 34 arasında.
  • Derin zihinsel engel: 20’den az.
 
  • Brown, L., Sherbenou, R. J. y Johnsen, S. K. (2009). Toni 2: test de inteligencia no verbal: apreciación de la habilidad cognitiva sin influencia del lenguaje: manual. Madrid: TEA Ediciones.
  • Kaufman, A. S. y Kaufman, N. L. (2004). K-BIT: Test Breve de Inteligencia de Kaufman: Manual. Madrid: TEA Ediciones.
  • Wechsler, D. (2015). WISC-V, Escala de Inteligencia de Wechsler para niños-V: Manual. Madrid: TEA Ediciones.