Çocuklarda Sembolik Düşünme Nedir?

15 Kasım, 2020
Hayatlarının her alanında çocukların gelişimi için sembolik düşünme gereklidir. Aşağıdaki makalede bilmeniz gerekenleri size anlatacağız.

Çocuk gelişimi için sembolik düşünme gereklidir çünkü küçüklerin soyut kavramları anlamasına yardımcı olur. Büyüdükçe doğru şekilde olgunlaşmaları için erken yaşta sembolik düşünce geliştirmelerine yardımcı olmak önemlidir.

Bir ebeveyn olarak çocuğunuzun fiziksel gelişimini takip etmek sizin için kolaydır. Çocuğunuzun ne zaman emeklediğini veya yürüdüğünü ya da motor becerilerini ne zaman geliştirdiğini bilirsiniz. Ancak zihinsel gelişim farklıdır. Ebeveynler için, sembolik düşünme dahil bilişsel gelişim aşamalarının yolunda olup olmadığını bilmek daha zor olabilir.

Terimin ima ettiği gibi, sembolik düşünme, semboller veya iç imgeler aracılığıyla insanları, nesneleri ve olayları, hatta mevcut olmayanları bile temsil etme yeteneğini ifade eder.

Gelişim psikoloğu Jean Piaget, The Psychology of Intelligence adlı kitabında sembolik düşünceyi, soyut kavramların kullanımıyla gerçekliğin temsili olarak tanımlar. Aşağıda, bunun hakkında daha net bir şekilde konuşacağız.

Parkta kumla oynayan çocuklar

Sembolik düşünme nedir?

Sembolik düşünme, gerçekliği temsil etmek için kelimeler, jestler ve sayılar gibi soyut kavramların kullanılmasıdır. Bu tür düşüncenin kanıtı, çoğu çocukta genellikle işaretler ve sembollerin (göstergeler) somut nesnelere, olaylara ve davranışlara (anlamlara) atıfta bulunmak için güvenilir bir şekilde kullanıldığı 18 ay civarında mevcuttur.

Belirleyici özellik, kavramları (yani anne, aile) ifade etmek için kelimeleri veya sembolleri kullanan dildir. Ancak sadece bu da değil, dil somut gerçekliği aşan soyut referansları ifade eder (konfor, gelecek, vb.). Ayrıca soyut nesnelerin (matematiksel semboller) manipülasyonu için de kullanılır.

Jean Piaget’e göre bu gelişmede taklit önemli rol oynuyor. Bunun nedeni, çocukların geçmişte gözlemledikleri davranışları hayal edebilmeleri ve bunları taklit davranışlar olarak yeniden yaratabilmeleridir.

Böylece, olayların ve eylemlerin özümsenmesi yoluyla anlama bağladıkları bir gösterenler repertuvarı oluştururlar. Dilin gelişimi, bir şeyi yalnızca o temsile hizmet eden işaretler veya semboller aracılığıyla temsil eden sembolik işlevlerden kaynaklanır. Bu da sembolik düşüncenin – kişinin kendi deneyimine göre ortamı zihinsel olarak yeniden üretebilme becerisinin – gelişimini kolaylaştırır.

Bu tür bir düşünceyi teşvik etmek için, çocukların erken yaşta sembolik oyunlardan zevk almaları çok önemlidir. Aslında, 18 ay kadar erken süreçte ve tüm çocukluk boyunca.

Sembolik oyun sayesinde

Bazen, çocuğunuzun okul öncesi yaşına yaklaşırken oynadığı oyunda sembolik düşünce işaretleri görürsünüz. Bir nesneyi diğerinin yerine koymak için kullandıklarında, bu eylemdeki sembolik düşüncedir. Örneğin, bir sopa kılıç ya da banyo havlusu süper kahramanın pelerini olur.

Bununla birlikte, sembolik düşünme nesnelerden daha fazlasıyla ilgilidir. Çocuklar sembolik düşünme yeteneğini geliştirdikçe, kendilerini başka insanlar, hatta hayvanlar veya hayali nesneler olarak “görürler” ve hayal ederler.

Sembolik iletişim

Sembolik düşünce kendini daha somut şekillerde de gösterir. Çocuklar bu formların bazılarını 18 aylıktan itibaren geliştirirler. Şu anda, belirli nesnelere veya kişilere atıfta bulunmak için sesler veya jestler gibi göstergeler kullanabilirler.

Daha sonra bu göstergeler, ebeveyn veya aile fikri gibi mevcut olmayan kavramlara veya nesnelere atıfta bulunabilir. Daha sonra, küçük çocuklar kelime yazmayı, resim çizmeyi, oyun oynamayı ve hatta şarkı söylemeyi öğrendiklerinde sembolik düşünme yeteneklerini ifade ederler.

Parkta vakit geçiren çocuklar

İleri aşamalarda, böyle düşünmek, insanların soyut nesneleri manipüle etmesine izin verir. Bu, örneğin matematiksel bir denklemi çözerken devreye girer.

Sembolik düşüncenin önemi

Çocukların iletişim kurmasına yardımcı olmanın yanı sıra, bu tür düşünme, bir çocuğun hayal gücü yeteneklerini geliştirmede kilit bir unsurdur. Kendini ifade etmeyi ve yaratıcı senaryoları teşvik ederek gelişimi destekler ve çocukların sosyal ve yaratıcı becerilerini geliştirmelerine yardımcı olur.

Sembolik düşünce, somut şeylere ve olaylara manevi kavramları atfeder. Bu nedenle, çocukların belirli bir olayı, yeri veya nesneyi soyut fikirlerle ilişkilendirmesine izin verir.

Bu, bir kişinin dünya görüşünü oluşturmaya yardımcı olur. Ve yaşlandıkça, varsayımsal yargılarda bulunmalarına, göreceli değerleri belirlemelerine ve karmaşık duyguları ifade etmelerine olanak tanır.

Kısacası, gördüğünüz gibi çocuk gelişiminde sembolik düşünceyi dikkate almak önemlidir. Bu anlamda, ebeveynler, gelişimlerindeki olası zorlukları belirlemek için çocuklarının düşüncelerinin evrimine dikkat etmelidir.

  • Piaget, J. (1978) Adaptación vital y psicología de la inteligencia: Selección orgánica y fenocopia. Editorial: Siglo veintiuno de españa editores s.a.
  • Ruiz de Velasco Galvez, Á., Abad, J., & GRAÓ, B. (2011). El juego simbólico. Arteterapia: Papeles de arteterapia y educación artística para la inclusión social6, 303-304. https://revistas.ucm.es/index.php/ARTE/article/download/38187/36946